Mudansa klimatika ho fator Rai no menus Edukasaun sivica,  fo Impaktu ba Produsaun be’e Menus.

Óekussi 11 Fulan Junu 2026 (RCAL), Organizasaun Noun govemental LA’O HAMUTUK kinta ne’e 11 Juñu 2026, Aprezenta Rezultadu Peskiza Monitorizasaun ba Autoridade RAEOA no parseiru servisu iha salaun tuan Caritas Australia Oesono suku Costa Sub-Rejiaun Pantemakasar.

Kordenadora LA’O HAMUTUK Marta da Silva
Kordenadora LA’O HAMUTUK Marta da Silva

Kordenadora LA’O HAMUTUK Marta da Silva iha nia intrevista hateten, LA’O HAMUTUK nudar Institutu ba Analize no Monitorizasaun ba progresu Dezenvolvimentu iha Timor-Leste nune’e iha tinan 2025, LA’O HAMUTUK hahu halo peskiza ba Munisipiu Tolu hanesan Munisipiu Dili, Manufahi, Viqueque no RAEOA hatudu katak, problema sosias ne’ebe afeita ba vida moris Povu iha Munisipiu tolu ne’e maka hanesan, Mudansa Klimatika, kauza husi Menus edukasaun Sivica, nune’e hamosu problema be’e menus iha fatin fatin.

Marta da Silva esplika katak, durante peskiza LA’O HAMUTUK konsege hetan informasaun hirak ne’e husi parte relevantes sira hanesan, Agrukultura, Autoridade Lokal suku, ONG lokal, no Internasaional, inkluimos parte Joventude, no Setor Pribadu sira.

“Impaktu Mudansa klimatika ba setor Agrikultura no Problema sosias sira seluk, husi LA’O HAMUTUK konsege deteta fator sira hanesan Fator Rai, Be’e, konesimentu liga mos ba edukasaun, inklui mos fator Mudansa klimatika, Ekonomia nee mak kontribui rezultadu Produsaun Be’e lakonsega sa’e” hatete kinta ne’e iha Oesono.

Husi rezultadu peskiza ne’e, LA’O HAMUTUK rekomenda ba Parte Guverno, atu fo prioridade ba Agrikultur sira nebe kontribui ba Ekonomia lokal, nune’e ba futuru bele atinji ninia meta ne’ebe iha,  tanba tuir dados nebe mak Guverno hetan, iha familia barak mak sedauk Asesu ba Be’e mos ho diak.

Representate Presidente Autoridade (PA) RAEOA atual Diretora serbisu Regional apoiu ba organizasaun naun Govermental no Organizasaun komunitaria, Anita da Costa Ruing
Representate Presidente Autoridade (PA) RAEOA atual Diretora serbisu Regional apoiu ba organizasaun naun Govermental no Organizasaun komunitaria, Anita da Costa Ruing

Biban ne’e, Representate Presidente Autoridade (PA) RAEOA atual Diretora serbisu Regional apoiu ba organizasaun naun Govermental no Organizasaun komunitaria, Anita da Costa Ruing hateten, Mudansa Klimatika ne’ebe daudaun akontese afeita sai hanesan problema global ne’ebe afeita tebes ba konstrusaun ekonomia rai laran.

Anita da Costa Ruing informa,  laos deit hsui Mudansa Klimatika maibe mos  fator seluk kontribui, hanesan fator Rai, fini, ekonomia, bee, no infraestrutura neebe mos sai kestaun nne’e iha futuru governu kontinua sei servisu hamtuk ho sosidade sivil sira atu hakat hamutuk  hodi bele hadia iha futuru.

“ohin ita hare ba politika governu ita halo maibe ida nee implementasaun sedauk masimu no mos problema iha trabalho, konesimentu kona ba agrikultura mak sedauk hatene oinsa bele responde ba klimatika ida nee”.

Diretur ONG CECEO Juvinal Faria
Diretur ONG CECEO Juvinal Faria

Entretantu Diretur Organizasaun Naun Govermental (ONG) Centru Edukasaun Cívika Enklave Oé-Cusse (CECEO) Juvinal Faria hateten, Rezultadu pesquiza nebe LA’O HAMUTUK implementa iha Regiao Administrativa especial Óekussi Ambeno RAEOA servisu Trbalho ida ba Governo oinsa hhautuk kontribua hadia povu nia moris.

“Tuir hau Nia haree katak ida nee hanesan Ita fo fila ba guverno peskiza hanesan buat Ida Diak no kapaz teb-tebes, atu nune Ita bele uza ba sasukat dezenvolvimentu iha Futuro, tuir esplika nebe Ita hatene katak Ita mos persiza kontribui ba dezenvolvimentu, nasaun ninian liliu guverno ho komunidade”.

Reportagen Jornalista Julmira Cab Colo

Jose Feno

Hala'o knaaar ka responsavél nu'udar Jerente Programa, no mós responsavél atualiza konteúdu iha website ofisiál RCAL. Servisu iha Radio Comunidade Atoni Lifau hahu husi tinan 2002 ate agora.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *